30 czerwca, 2026
Kandydatura nowego projektu IPCEI w obszarze surowców krytycznych (Critical Raw Materials – CRM) uzyskała poparcie 13 państw członkowskich Unii Europejskiej. Inicjatywa ma wesprzeć rozwój europejskich łańcuchów wartości dla surowców niezbędnych dla transformacji energetycznej, cyfrowej i obronnej, a także ograniczyć strategiczne zależności od dostawców spoza UE.
Projekt jest koordynowany przez Polskę, która odpowiada za prowadzenie prac przygotowawczych oraz współpracę pomiędzy państwami uczestniczącymi w inicjatywie. Uzyskanie poparcia państw członkowskich oznacza zakończenie etapu identyfikacji i rozpoczęcie kolejnej fazy prac – projektowania wspólnego przedsięwzięcia europejskiego.
Surowce krytyczne kluczowe dla konkurencyjności Europy
Surowce krytyczne stanowią fundament rozwoju nowoczesnej gospodarki i są niezbędne dla realizacji transformacji energetycznej, cyfrowej oraz wzmacniania zdolności obronnych Europy. Wykorzystuje się je m.in. do produkcji baterii dla elektromobilności i magazynów energii, turbin wiatrowych, półprzewodników, zaawansowanej elektroniki czy technologii kosmicznych. Wśród surowców krytycznych znajdują się m.in. lit i kobalt, będące kluczowymi składnikami baterii litowo-jonowych, miedź odgrywająca zasadniczą rolę w elektryfikacji gospodarki i rozwoju sieci energetycznych, pierwiastki ziem rzadkich wykorzystywane w magnesach trwałych stosowanych m.in. w pojazdach elektrycznych i instalacjach OZE, a także krzem metaliczny i gal znajdujące zastosowanie w produkcji półprzewodników oraz zaawansowanych komponentów elektronicznych.
Znaczenie tych surowców rośnie wraz z postępującą transformacją energetyczną i cyfrową oraz rozwojem nowych technologii. Jednocześnie Unia Europejska pozostaje w znacznym stopniu uzależniona od ich importu, a wydobycie i przetwarzanie wielu z nich jest skoncentrowane poza Europą. W przypadku części surowców poziom zależności przekracza 75%, co zwiększa podatność europejskiej gospodarki na zakłócenia geopolityczne i ryzyka związane z bezpieczeństwem dostaw.
IPCEI CRM odpowiedzią na strategiczne wyzwania Europy
Odpowiedzią na te wyzwania jest inicjatywa IPCEI CRM, której celem jest rozwój innowacyjnych technologii oraz pierwszych wdrożeń przemysłowych w całym europejskim łańcuchu wartości surowców krytycznych. Projekt ma wspierać budowę europejskich zdolności w zakresie wydobycia, przetwarzania i odzysku surowców, zwiększać bezpieczeństwo dostaw oraz przyczyniać się do realizacji celów określonych w Critical Raw Materials Act.
Realizacja projektów o takiej skali wymaga nie tylko znacznych nakładów inwestycyjnych, lecz także podejmowania wysokiego ryzyka technologicznego i ścisłej współpracy międzynarodowej. Mechanizm IPCEI został stworzony właśnie po to, aby umożliwić rozwój przedsięwzięć o strategicznym znaczeniu dla Unii Europejskiej, które nie mogłyby zostać zrealizowane wyłącznie na zasadach rynkowych.
Zakres IPCEI CRM obejmuje cały łańcuch wartości surowców krytycznych. Działania będą koncentrować się na rozwoju innowacyjnych metod wydobycia i rozpoznawania złóż z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, automatyzacji i cyfryzacji procesów, odzysku surowców z odpadów przemysłowych, baterii oraz złóż antropogenicznych, a także na opracowywaniu nowoczesnych technologii przetwarzania, rafinacji i recyklingu. Szczególne znaczenie będą miały rozwiązania zwiększające efektywność wykorzystania zasobów oraz umożliwiające odzysk surowców o jakości pozwalającej na ich ponowne wykorzystanie w strategicznych sektorach przemysłu.
Rozpoczyna się faza projektowania
Uzyskanie poparcia 13 państw członkowskich oznacza zakończenie etapu identyfikacji i przejście inicjatywy do fazy projektowania (design phase). W najbliższych miesiącach prowadzone będą prace nad doprecyzowaniem zakresu wspólnego projektu europejskiego, identyfikacją luk rynkowych oraz definiowaniem projektów, które mogą zostać objęte wsparciem w ramach przyszłego IPCEI.
Równolegle rozwijana będzie współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami, jednostkami badawczymi i administracjami publicznymi z poszczególnych państw członkowskich. Istotnym elementem tego etapu będzie identyfikacja synergii pomiędzy projektami oraz budowa ponadnarodowych łańcuchów współpracy, które stanowią jeden z fundamentów inicjatyw IPCEI.
Efektem fazy projektowania ma być przygotowanie spójnej europejskiej inicjatywy oraz wspólnego dokumentu projektowego, który stanie się podstawą dalszego procesu notyfikacyjnego.
Nowe możliwości dla polskich przedsiębiorstw
Koordynacja inicjatywy przez Polskę wzmacnia pozycję kraju w europejskiej dyskusji dotyczącej bezpieczeństwa surowcowego i rozwoju nowych łańcuchów wartości. Jednocześnie stwarza szansę na aktywne zaangażowanie polskich przedsiębiorstw i jednostek badawczych w projekty o strategicznym znaczeniu dla przyszłości europejskiego przemysłu.
W perspektywie długoterminowej IPCEI CRM ma przyczynić się do budowy bardziej odpornego i konkurencyjnego europejskiego ekosystemu surowców krytycznych, wspierającego bezpieczeństwo gospodarcze i technologiczne Unii Europejskiej.
Więcej informacji oraz szczegóły dotyczące inicjatywy znajdują się pod linkiem: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/ipcei-crm2
Inne artykuły z tej kategorii
Zobacz wszystkie aktualności
