Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje społeczne dotyczące rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych (ang. General Block Exemption Regulation – GBER). Nowa wersja rozporządzenia wnosi uproszczenia względem poprzedniego dokumentu oraz odnosi się do aktualnych warunków społecznych, rynkowych i technologicznych. Komisja zaprasza państwa członkowskie i wszystkie zainteresowane strony do zgłaszania uwag do projektu do dnia 23 kwietnia 2026 r.
GBER jest regulowany Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Tekst GBER jest dostępny pod linkiem. Po 12 latach jego stosowania KE przystępuje do odświeżenia zapisów rozporządzenia. Nowe GBER będzie wiązało się z mniejszymi obciążeniami administracyjnymi i będzie łatwiejsze do interpretacji i stosowania. Zostanie dostosowane do ostatnich zmian społecznych, rynkowych i technologicznych oraz pozwoli na większą elastyczność w projektowaniu środków pomocy.
Główne proponowane zmiany:
- Nowe, proste warunki dotyczące niewielkich kwot pomocy na konkretne projekty lub działania, takie jak badania i rozwój lub ochrona środowiska, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa. Oznacza to łatwiejszy dostęp do pomocy państwa, w szczególności dla małych przedsiębiorstw o średniej kapitalizacji lub przedsiębiorstw społecznych.
- Skuteczniejsze zaspokajanie potrzeb MŚP, na przykład poprzez bardziej elastyczne instrumenty finansowania ryzyka lub pomoc w postaci korzystnego traktowania podatkowego opcji na akcje i warrantów dla pracowników, a także poprzez wprowadzenie bardziej dostępnej pomocy dla MŚP dla przedsiębiorstw społecznych.
- Przyznawanie pomocy operacyjnej na rzecz energii odnawialnej stanie się prostsze i możliwe na większą skalę. Roczny całkowity budżet na takie programy pomocy nie będzie już ograniczony do 300 mln EUR, przy czym nadal będzie obowiązywał prosty limit na beneficjenta.
- Zaktualizowane przepisy mające na celu pomoc w rozwiązaniu kryzysu mieszkaniowego poprzez umożliwienie wyższej intensywności pomocy na działania związane z efektywnością energetyczną w projektach dotyczących budownictwa socjalnego lub budownictwa mieszkaniowego o przystępnych cenach oraz dla przedsiębiorstw społecznych zapewniających mieszkania.
- Zaktualizowane przepisy mające na celu rozwój w obszarze B+R+I. Młode, innowacyjne przedsiębiorstwa o słabej bazie kapitałowej lub wydające rezerwy gotówkowe na rozwój produktów zyskają możliwość uzyskania pomocy na badania i rozwój oraz innowacje. Łatwiej będzie przyznawać pomoc klastrom innowacyjnym, infrastrukturze badawczej oraz infrastrukturze testowej i eksperymentalnej.
- Zachęty do podnoszenia kwalifikacji i przekwalifikowywania pracowników w celu zwiększenia konkurencyjności. Na przykład można przyznać większą pomoc na szkolenia pracowników w zakresie umiejętności cyfrowych i STEM niż w ramach obecnego GBER.
- Produkcja rolna, rybołówstwo i akwakultura będą kwalifikować się do większości kategorii pomocy, dając państwom członkowskim możliwość wyboru między przyznaniem pomocy tym sektorom w ramach GBER lub sektorowych wyłączeń grupowych.
- Jaśniejsze i bardziej elastyczne zasady mające zastosowanie do pomocy dla portów lotniczych. Na przykład nowe GBER zwiększy dopuszczalną wielkość portów lotniczych kwalifikujących się do pomocy operacyjnej.
- Jasność co do zgodności pomocy w formie instrumentów finansowych obsługiwanych przez pośredników finansowych, takich jak fundusze inwestycyjne lub banki.
- Możliwość stosowania tzw. uproszczonych opcji kosztowych, takich jak finansowanie ryczałtowe, koszty jednostkowe lub kwoty ryczałtowe, jako prosta alternatywa dla dokumentowania „rzeczywistych” kosztów we wszystkich środkach pomocy, w przypadku których należy określić koszty kwalifikowalne.
- Zniesienie obowiązku oceny programów pomocy o dużych budżetach.
Kolejne kroki
Oprócz rozpoczętych konsultacji projekt rozporządzenia będzie omawiany podczas spotkań Komisji z państwami członkowskimi. Konsultacje społeczne zakończą się 23 kwietnia 2026 r. Proces ten gwarantuje państwom członkowskim oraz innym zainteresowanym stronom wystarczające możliwości zgłaszania uwag do wniosku. Wniosek objęty konsultacjami oraz wszystkie szczegóły dotyczące konsultacji społecznych są dostępne tutaj. Przyjęcie zmienionego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych planowane jest na koniec 2026 r., przed wygaśnięciem obecnego rozporządzenia w dniu 31 grudnia 2026 r.