6 listopada, 2025
Z przeprowadzonej przez Europejski Trybunał Obrachunkowy analizy wynika, że choć strategia inteligentnej specjalizacji uznawana jest za przydatne narzędzie, wciąż istnieją luki w zapewnieniu, by jej priorytety były istotne zarówno dla poszczególnych regionów, jak i szerszych celów strategicznych Unii Europejskiej.
Raport „Strategie inteligentnej specjalizacji w UE” zawiera przydatne informacje na temat koncepcji inteligentnej specjalizacji oraz jej wdrażania w UE. Jest to nowatorskie narzędzie ukierunkowane terytorialnie, mające na celu przejście od rozproszonych inwestycji finansowanych z różnych funduszy unijnych do bardziej strategicznego i skoncentrowanego podejścia. Wdrożenie strategii inteligentnej specjalizacji jest warunkiem otrzymania przez państwa członkowskie finansowania na badania naukowe i innowacje z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Na ten cel w latach 2014–2027 przeznaczono łącznie 73,8 mld euro.
Monitorowanie inteligentnej specjalizacji na poziomie krajowym i regionalnym ewoluowało przez lata, jednak w przyjętych podejściach – w tym w stosowanych wskaźnikach – wciąż występują istotne różnice. Autorzy raportu wskazali trzy kluczowe wyzwania, przed którymi stoi Komisja Europejska:
- Określenie istotnych i dobrze zdefiniowanych priorytetów
Aby strategie inteligentnej specjalizacji były użyteczne, muszą one wyznaczać znaczące i precyzyjne priorytety, które pozwolą zoptymalizować wydatkowanie środków unijnych i pomogą regionom w ustalaniu celów na odpowiednim poziomie szczegółowości. Komisja może wspierać spójność między priorytetami tych strategii a celami unijnej polityki przemysłowej w obszarze badań i innowacji. - Ocena wartości inteligentnej specjalizacji jako procesu i jej wdrażania w UE
W ocenie tej należy uwzględnić, czy koncepcja inteligentnej specjalizacji sprawdza się w równym stopniu we wszystkich typach regionów, czy też potrzebna jest większa elastyczność, aby dostosować ją do specyficznych potrzeb poszczególnych obszarów. Wciąż niejasne pozostaje, czy strategię inteligentnej specjalizacji można oceniać niezależnie od kierowanych przez EFRR wydatków na innowacje. Jak wskazano w ankietach przeprowadzonych przez Trybunał, Komisja mogłaby udzielić państwom członkowskim wsparcia w uproszczeniu monitorowania i ewaluacji. - Maksymalizowanie wartości współpracy międzyregionalnej
Komisja ma możliwość dalszego wspierania tej współpracy, m.in. poprzez identyfikację potencjalnych obszarów współdziałania, ułatwianie nawiązywania kontaktów, wspieranie mniej innowacyjnych regionów w budowaniu zdolności administracyjnych oraz zapewnienie odpowiednich zachęt do współpracy.
Raport Strategie Inteligentnej Specjalizacji_2025 do pobrania.
Inne artykuły z tej kategorii
Zobacz wszystkie aktualności
