STEP (czyli Platforma Technologii Strategicznych dla Europy) nie jest nowym programem ani funduszem w sensie tworzenia zupełnie nowej struktury finansowej, lecz inicjatywą „parasolową” skupiającą finansowanie UE na wybranych priorytetach technologicznych. To nowa inicjatywa Unii Europejskiej, która została ustanowiona na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/795 z dnia 29 lutego 2024 r. STEP ma na na celu wzmocnienie pozycji Europy na arenie międzynarodowej, zwiększenie jej konkurencyjności i odporności na wyzwania globalne, takie jak kryzysy klimatyczne czy geopolityczne.   Dzięki ścisłej współpracy państw członkowskich oraz harmonijnemu łączeniu zasobów unijnych i krajowych, Komisja Europejska dąży do przyspieszenia transformacji technologicznej, w strategicznych obszarach dla bezpieczeństwa i konkurencyjności Europy. Inicjatywa ma także na celu zmniejszenie zależności od importu z rynków zewnętrznych UE (gł. USA i Chin) oraz chronić i wzmacniać łańcuchy wartości w obszarach technologicznych uznanych za strategiczne dla UE: technologie cyfrowe i innowacje deep-tech, czyste i zasobooszczędne technologie oraz biotechnologie.

Z programu STEP mogą korzystać różnorodne podmioty — od start-upów i małych oraz średnich przedsiębiorstw, przez większe firmy, aż po korporacje. Wsparcie dostępne jest również dla instytucji zaangażowanych w badania i rozwój kluczowych technologii, takich jak uczelnie wyższe czy jednostki naukowo-badawcze.

Program STEP nie ustanawia odrębnych zasad kwalifikowalności. Wymagania dotyczące kwalifikowalności projektów są określane indywidualnie w dokumentacji konkursowej dla każdego instrumentów finansowania — takich jak programy prac oraz zaproszenia do składania wniosków, które precyzują kryteria kwalifikowalności, zasady wyboru projektów oraz przyznawania środków.

Informacje o planowanych, trwających oraz zakończonych naborach w ramach inicjatywy STEP dostępne są w zakładce „Aktualne konkursy” oraz na stronach Instytucji Pośredniczących, które odpowiadają za realizację poszczególnych konkursów w kraju. Dodatkowo, aktualne nabory można śledzić na:

• stronie Komisji Europejskiej: Get Funding Dashboard
• stronie krajowej: smart.gov.pl/step
• w zakresie FENG na stronach PARP i NCBR

Potrzebujesz informacji o aktualnych naborach? Zapytaj nas step@mrit.gov.pl

Zasady uczestnictwa, kryteria wyboru i przyznawania dotacji są określone w dokumentacji konkursowej dotyczącej poszczególnych naborów.

• Programy zarządzane centralnie (Cyfrowa Europa, InvestEU, Europejski Fundusz Obronny, EU4Health, Horyzont Europa, Fundusz Innowacyjny). W przypadku programów realizowanych przez Komisję Europejską w każdym programie wybierane są tematy naborów, powiązane z celami STEP. Wnioski złożone w ramach tych naborów mogą otrzymać Pieczęć Suwerenność (STEP Seal), jeśli spełniają minimalne wymagania określone w szczegółowych warunkach zaproszenia.

 

• Programy zarządzane krajowo (Fundusz Spójności, EFRR, EFS+, FST, Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności) Na ten moment nabory dotyczą FENG. W przypadku zaproszeń opublikowanych przez Instytucje Zarządzające należy zapoznać się z Regulaminem Wyboru Projektów określonym w danym zaproszeniu.

  Aktualne nabory dot. Inicjatywy STEP publikujemy w zakładce „Jak uzyskać wsparcie? Aktualne konkursy.” W przypadku pytań skontaktuj się z nami step@mrit.gov.pl

Akty prawne, regulacje oraz inne dokumenty będą na bieżąco aktualizowane w zakładce „Strefa wiedzy" Jeśli nie znajdujesz tam interesującego Cię dokumentu – skontaktuj się z nami: step@mrit.gov.pl

Inicjatywa STEP (Strategic Technologies for Europe Platform) integruje finansowanie z 11 programów unijnych, które wspierają rozwój kluczowych technologii w Europie. Programy te dzielą się na dwie grupy: Programy zarządzane centralnie przez Komisję Europejską:

• Cyfrowa Europa – wspiera rozwój infrastruktury cyfrowej, sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa
• InvestEU – zapewnia finansowanie inwestycji o wysokim potencjale rozwojowym
• Europejski Fundusz Obronny – wspiera innowacje w sektorze obronnym
• EU4Health – wzmacnia systemy opieki zdrowotnej i innowacje medyczne
• Horyzont Europa – finansuje badania naukowe i innowacje technologiczne
• Fundusz Innowacyjny – wspiera projekty związane z transformacją klimatyczną i energetyczną

  Programy zarządzane krajowo przez państwa członkowskie:

• Fundusz Spójności – wspiera rozwój infrastruktury i zrównoważony rozwój regionów
• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – w tym m.in. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)

• Europejski Fundusz Społeczny+ (EFS+) – wspiera rozwój kompetencji, zatrudnienia i integracji społecznej
• Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji – wspiera regiony przechodzące transformację energetyczną
• Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) – finansuje reformy i inwestycje wspierające odporność gospodarek UE

Więcej informacji o poszczególnych programach znajdziesz w zakładce „Jak uzyskać wsparcie”

1. Projekty B+R – działania mające na celu osiągnięcie przełomów technologicznych, doskonalenie technologii pod kątem potrzeb rynku, w tym zwiększanie ich efektywności, niezawodności i opracowywanie norm. 2. Projekty inwestycyjne – tworzenie linii produkcyjnych, zakładów pierwszych w swoim rodzaju, rozbudowa lub zmiana przeznaczenia istniejących zakładów, zwiększanie skali procesów w celu zaspokojenia popytu lub wdrażanie mechanizmów kontroli jakości, aby zapewnić wytwarzanie produktów o jednakowo wysokiej jakości. Inicjatywa STEP wspiera projekty spełniające jedno z dwóch kryteriów: a) wnoszenie na rynek wewnętrzny innowacyjnego, najnowocześniejszego i przełomowego elementu o znaczącym potencjale gospodarczym i/lub b) kluczowe znaczenie dla zmniejszania zależności strategicznych UE, poprzez budowanie jej suwerenności.

1. możliwość uzyskania wsparcia finansowego z więcej niż jednego programu UE (skumulowane finansowanie), 2. pierwszeństwo w zakresie ubiegania się o dofinansowanie z programów UE dystrybuowanych na poziomie krajowym (projekty z Pieczęcią Suwerenności – STEP Seal), 3. możliwość sfinansowania nie tylko prac badawczo-rozwojowych, ale także projektów inwestycyjnych, nie tylko w MŚP, ale także w dużych przedsiębiorstwach, 4. zwiększenie intensywności pomocy publicznej zgodnie z mapą pomocy regionalnej na lata 2021-2027 (w zależności od regionu o 5 lub 10 %).

Nie ma takiego ograniczenia w oparciu o rozporządzenie STEP. Działanie musi jednak wspierać cele STEP, w tym rozwój / produkcję technologii krytycznych w sektorach STEP. W ramach polityki spójności (tj. EFRR) możliwe jest wspieranie projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach innych niż MŚP, w regionach słabiej rozwiniętych i przejściowych, a także w regionach lepiej rozwiniętych w państwach członkowskich, których średni PKB na mieszkańca jest poniżej średniej UE-27, w tym w Polsce.

Projekt innowacji procesowej może wpisywać się w założenia Inicjatywy STEP, pod warunkiem że jego rezultaty mają potencjał oddziaływania wykraczający poza pojedyncze przedsiębiorstwo. Kluczowe jest, aby technologia: • Wnosiła rzeczywiście innowacyjny, przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym. • Mogła zostać powielona lub wdrożona w innych lokalizacjach lub sektorach (tzw. „replicability”). • Była przedmiotem dzielenia się wiedzą (np. poprzez publikacje, demonstracje, otwarte standardy lub licencjonowanie). Jeśli projekt zakłada wyłączne zastosowanie technologii wewnątrz firmy, bez mechanizmu jej udostępnienia lub upowszechnienia, może nie spełniać wymogu wniesienia wartości na rynek wewnętrzny UE. W takim przypadku zobowiązanie wnioskodawcy do zapewnienia możliwości replikacji rozwiązania lub dzielenia się wiedzą może stanowić odpowiednie zabezpieczenie zgodności z wytycznymi STEP.

Tak, projekty produkcyjne mogą otrzymać bezzwrotne wsparcie w ramach STEP. Rozporządzenie STEP nie narzuca ograniczeń co do formy finansowania, co oznacza, że dotacje są dopuszczalne, szczególnie gdy przyczyniają się do realizacji celów STEP — takich jak ograniczenie strategicznych zależności UE czy wdrażanie innowacyjnych technologii. W ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), możliwe jest finansowanie inwestycji produkcyjnych w przedsiębiorstwach innych niż MŚP, zwłaszcza w regionach słabiej rozwiniętych, przejściowych oraz w lepiej rozwiniętych państwach członkowskich, których PKB na mieszkańca jest niższy niż średnia UE-27 — co obejmuje również Polskę. Komisja Europejska zachęca instytucje zarządzające do wspierania współpracy między dużymi przedsiębiorstwami a lokalnymi MŚP, łańcuchami dostaw oraz ekosystemami innowacji i technologii. Takie podejście wzmacnia zdolności Europy w sektorach strategicznych i przeciwdziała pogłębianiu dysproporcji między państwami członkowskimi.

W kontekście rozporządzenia w sprawie STEP rozwój i wytwarzanie odnoszą się do rozwoju technologii począwszy od wykazania ich wykonalności aż po wytwarzanie na skalę komercyjną. STEP działa od momentu, gdy wykazano wykonalność technologii, aż do produkcji komercyjnej. STEP nie obejmuje wdrażania technologii. W związku z tym STEP obejmuje orientacyjnie poziomy dojrzałości technologicznej (TRL) od 4 do 8-9. W odniesieniu do wsparcia dla przedsiębiorców, różne ekosystemy innowacji, takie jak inkubatory startupów, mogą być uznane za związane z STEP, pod warunkiem, że wykażą, iż ich działania w przeważającej mierze dotyczą rozwoju i/lub produkcji krytycznych technologii STEP. Aby uzyskać wsparcie w ramach STEP, działalność inkubatorów lub akceleratorów dla przedsiębiorców musi koncentrować się na rozwoju krytycznych technologii STEP. Wsparcie może być udzielane na wczesnym etapie rozwoju i prototypowania startupów, podczas gdy dla firm w fazie rozwoju (scale-ups) i spin-offów może skupiać się na skalowaniu i komercjalizacji, łącząc późny etap rozwoju z początkową produkcją. Działania w ramach STEP mogą obejmować zasoby na badania stosowane, prototypowanie oraz rozwój produktów na wczesnym etapie jako usługę towarzyszącą. Jeśli chodzi o kompetencje, inkubatory lub inne ekosystemy innowacji mogą także oferować specjalistyczne programy szkoleniowe, które budują niezbędne umiejętności specjalistyczne dla technologii związanych z STEP. Jak wskazano w sekcji 1.1 Wytycznych dot. STEP, przykłady usług powiązanych obejmują: usługi w pomieszczeniach czystych na potrzeby produkcji półprzewodników, usługi przetwarzania w chmurze lub przetwarzania danych na obrzeżach sieci, usługi w zakresie obliczeń wielkiej skali, usługi w zakresie testowania i eksperymentowania, usługi w zakresie cyberbezpieczeństwa, usługi internetu rzeczy i usługi bezpiecznej łączności oparte na infrastrukturze kosmicznej specyficzne dla inteligentnej produkcji, usługi pozycjonowania, nawigacji i synchronizacji czasu (PNT) oparte na infrastrukturze kosmicznej, usługi monitorowania i śledzenia w czasie rzeczywistym oraz specjalistyczne zarządzanie badaniami klinicznymi w celu opracowywania nowych produktów farmaceutycznych. Takie usługi powiązane kwalifikują się do otrzymania finansowania w ramach STEP jako samodzielne projekty. Usługi pomocnicze, takie jak działania informatyczne, doradcze lub prawne, mogą otrzymać wsparcie za pośrednictwem STEP tylko wtedy, gdy stanowią nieodłączną część kosztów inwestycji projektu STEP, pod warunkiem że jest to zgodne z przepisami mającymi zastosowanie do danego instrumentu lub funduszu Unii. Usługi te same w sobie nie kwalifikują się jako projekty STEP. Badania stosowane, prototypowanie, testowanie, demonstracja innowacji istotnych dla STEP oraz uruchomienie produkcji pilotażowej są kwalifikowalne w ramach STEP, ale tylko wtedy, gdy bezpośrednio wspierają rozwój lub produkcję technologii STEP. Ogólne badania lub działania związane z rozpowszechnianiem wiedzy, które nie mają jasnego związku z rozwojem lub produkcją STEP, nie mieszczą się w zakresie STEP.   Produkcja obejmuje skalowanie procesów, udoskonalanie technik produkcji oraz zapewnienie, że technologia jest gotowa do wejścia na rynek. Może obejmować obiekty typu "first-of-a-kind" (FOAK), które skalują innowacyjne procesy produkcyjne. Choć wdrożenie komercyjnie dostępnych technologii jest poza zakresem STEP, może być zaakceptowane, jeśli:

• Działania można zakwalifikować jako usługę towarzyszącą (tzn. specjalistyczne usługi, które są krytyczne i specyficzne dla rozwoju lub produkcji kluczowych technologii),
• Działania stanowią wdrożenie typu first-of-a-kind (FOAK).

Komisja Europejska wskazała katalog technologii, który jest orientacyjny i niewyczerpujący i może podlegać modyfikacjom przez Komisję Europejską. Technologie te obejmują m.in. cele określone w programie polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r., technologie Aktu o przemyśle neutralnym emisyjnie (NZIA), Aktu w sprawie surowców krytycznych (CRMA) oraz listę leków krytycznych UE.

• Technologie cyfrowe – zaawansowane technologie półprzewodnikowe; technologie sztucznej inteligencji; technologie kwantowe; zaawansowaną łączność, nawigację i technologie cyfrowe; zaawansowane technologie czujników; robotykę i systemy autonomiczne; głębokie innowacje technologiczne
• Czyste i zasobooszczędne technologie – technologie słoneczne; technologie odnawialnej energii wiatrowej na lądzie i morskiej; technologii akumulatorów i magazynowania energii; pompy ciepła i technologie geotermalne; technologie wodorowe; zrównoważone technologie biogazu i biometanu; technologie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla; technologie sieci elektroenergetycznych; technologie rozszczepienia jądrowego, zrównoważone technologie paliw alternatywnych; technologie hydroenergetyczne; inne technologie odnawialne; technologie efektywności energetycznej związane z systemem energetycznym; technologie paliw odnawialnych o pochodzeniu niebiologicznym; rozwiązania biotechnologiczne w zakresie klimatu i energii; transformacyjne technologie przemysłowe na rzecz dekarbonizacji; technologie transportu i wykorzystania CO2; technologie napędu wiatrowego i elektrycznego; inne technologie jądrowe; zaawansowane materiały, technologie produkcji i recyklingu, technologie kluczowe dla zrównoważonego rozwoju, takie jak oczyszczanie i odsalanie wody oraz technologie gospodarki o obiegu zamkniętym
• Biotechnologie i lista leków krytycznych: – DNA/RNA; białka i inne cząsteczki; hodowla i inżynieria komórek i tkanek; techniki biotechnologii procesowej; wektory genów i RNA; bioinformatyka; i nanobiotechnologia.

Technologia może zostać uznana za krytyczną w ramach programu STEP, jeśli spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:

• Wyróżnia się innowacyjnością, czyli wnosi istotny postęp technologiczny lub naukowy
• Przyczynia się do ograniczenia lub zapobiegania zależnościom strategicznym, zwłaszcza w obszarach kluczowych dla bezpieczeństwa, konkurencyjności i odporności gospodarki UE

Szczegółowe informacje oraz pełna definicja technologii krytycznych znajdują się w Wytycznych Komisji Europejskiej 

Technologie głębokie w ramach STEP to innowacje o potencjale transformacyjnym, zakorzenione w najnowocześniejszej nauce, technologii i inżynierii. Często łączą postępy w sferze fizycznej, biologicznej i cyfrowej, a ich zastosowanie może być przekrojowe — np. w obszarach takich jak nanobiotechnologia, bioinformatyka, inteligentne sieci czy zaawansowane technologie magazynowania energii. Komunikat Komisji Europejskiej zawiera orientacyjną, niewyczerpującą listę przykładów technologii objętych STEP. Inne technologie, niewymienione bezpośrednio w komunikacie, mogą również zostać uznane za kwalifikowalne — pod warunkiem, że zostaną indywidualnie ocenione pod kątem zgodności z celami, sektorami i warunkami programu STEP. W przypadku wątpliwości interpretacyjnych, zwłaszcza dotyczących technologii cyfrowych, które nie zostały opisane na podobnym poziomie szczegółowości jak inne obszary, zaleca się konsultację z Krajowym Punktem Kontaktowym ds. STEP.

Nie. Choć projekty strategiczne uznane przez Komisję Europejską zgodnie z rozporządzeniem w sprawie surowców krytycznych (CRMA) automatycznie wpisują się w cele programu STEP i mogą ubiegać się o finansowanie, nie są one jedynymi kwalifikowalnymi projektami. Inicjatywa STEP może również wspierać projekty dotyczące surowców krytycznych, które:

• nie zostały jeszcze formalnie uznane za strategiczne przez KE,
• lub nie przeszły pełnej procedury CRMA, pod warunkiem że instytucja zarządzająca oceni ich zgodność z zakresem STEP i CRMA.

Aby taki projekt mógł otrzymać wsparcie, musi dodatkowo:

• spełniać szczegółowe zasady kwalifikowalności danego funduszu lub programu,
• wykazywać co najmniej dwie z trzech cech technologii: innowacyjność, wschodzący charakter lub przełomowość,
• posiadać znaczny potencjał gospodarczy, zgodnie z kryteriami opisanymi w wytycznych STEP.

Instytucje zarządzające mają zatem możliwość oceny i finansowania projektów istotnych dla surowców krytycznych, nawet jeśli formalna decyzja Komisji o ich strategicznym statusie jeszcze nie zapadła.

Tak, infrastruktura badawcza może być objęta wsparciem w ramach STEP, o ile zostanie zakwalifikowana jako tzw. usługa powiązana. Zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia STEP, usługi powiązane to specjalistyczne działania, które są krytyczne i specyficzne dla rozwoju oraz produkcji produktów końcowych objętych zakresem programu. Infrastruktura badawcza może zostać uznana za usługę powiązaną, jeśli:

• jest ściśle związana z rozwojem technologii krytycznych (np. cyfrowych, czystych, biotechnologicznych),
• znacząco zwiększa wartość dodaną lub efektywność tych technologii,
• wspiera ich wdrażanie, testowanie lub skalowanie.

Oznacza to, że finansowanie infrastruktury badawczej w STEP jest możliwe, ale musi być uzasadnione jej bezpośrednim wpływem na rozwój technologii objętych programem.

Tak. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) dokonują wstępnej oceny projektu. Jeśli jesteś zainteresowany konsultacją, skontaktuj się bezpośrednio z jedną z tych instytucji.

• PARP
• NCBR

Tak, w przypadku projektów ukierunkowanych na ograniczenie strategicznej zależności Unii Europejskiej dopuszczalne jest uwzględnianie odroczonej w czasie opłacalności. Komisja Europejska przewiduje, że tego typu inicjatywy — choć obecnie mogą nie generować zysków — mają kluczowe znaczenie dla długoterminowej odporności gospodarczej i technologicznej UE. W analizach ekonomicznych takich projektów można zatem brać pod uwagę:

• Odroczoną rentowność – czyli przewidywane zyski pojawiające się dopiero po wdrożeniu krajowych zdolności produkcyjnych.
• Działania regulacyjne – takie jak planowane cła na towary spoza UE, preferencje cenowe dla krajowych producentów czy inne formy wsparcia publicznego.
• Dynamiczne otoczenie polityczne i gospodarcze – w tym zmieniające się przepisy, strategie przemysłowe oraz polityki zdrowotne i technologiczne.

Tego typu podejście jest zgodne z celami STEP i może być uzasadnione w dokumentacji projektowej, zwłaszcza gdy projekt wpisuje się w szersze ramy strategiczne UE, takie jak autonomia technologiczna, bezpieczeństwo lekowe czy odporność łańcuchów dostaw.

Tak, w przypadku projektów łączących kilka technologii wskazanych w wytycznych, przy kwalifikacji należy kierować się technologią wiodącą, którą wskazał wnioskodawca. Oznacza to, że:

• Technologia dominująca – decyduje o przypisaniu projektu do konkretnego obszaru tematycznego, nawet jeśli projekt zawiera elementy innych technologii.
• Komplementarność technologii – pozostałe technologie mogą wspierać realizację celu projektu, ale nie muszą być podstawą kwalifikacji.
• Spójność z wytycznymi – projekt musi wpisywać się w katalog obszarów tematycznych, dlatego wskazanie technologii wiodącej jest kluczowe dla oceny zgodności z dokumentacją konkursową.

Technologie wymienione w NZIA zostały ujęte podwójnie w dokumentach STEP, ponieważ inicjatywa STEP jednej strony obejmuje szeroką kategorię czystych i zasobooszczędnych technologii, z drugiej — uznaje, że technologie wskazane w NZIA stanowią strategiczny podzbiór o szczególnym znaczeniu politycznym. Wytyczne STEP definiują łańcuch wartości jako strukturę obejmującą nie tylko produkty końcowe (np. panele fotowoltaiczne, elektrolizery), ale również komponenty, maszyny i usługi niezbędne do ich rozwoju i produkcji. Dzięki temu możliwe jest wsparcie całego ekosystemu technologii zerowej emisji netto. Rozporządzenie NZIA zawiera szczegółową listę technologii, które korzystają z dodatkowych instrumentów politycznych — takich jak przyspieszone procedury administracyjne czy ułatwienia regulacyjne — niezależnie od STEP. Jednak w kontekście STEP, technologie NZIA są traktowane jako priorytetowe, co oznacza, że projekty z nimi związane mają zwiększoną szansę na uznanie ich za zgodne z celami programu. Typy projektów, które mogą być objęte wsparciem STEP w tym zakresie, to m.in.:

• rozwój i produkcja technologii NZIA (np. pomp ciepła, ogniw słonecznych, magazynów energii),
• inwestycje w komponenty i maszyny niezbędne do ich wytwarzania,
• usługi specjalistyczne wspierające rozwój i wdrożenie tych technologii,
• projekty wzmacniające łańcuchy dostaw i ograniczające zależności strategiczne UE w obszarze technologii czystych.

Tak, projekt centrum szkoleniowego może zostać objęty wsparciem w ramach STEP, pod warunkiem że infrastruktura i wyposażenie są ściśle powiązane z rozwojem lub wdrażaniem technologii krytycznych STEP — w tym przypadku technologii jądrowych, takich jak SMR. W szczególności:

• Możliwe jest finansowanie specjalistycznego wyposażenia, np. laboratoriów demonstracyjnych, symulatorów, urządzeń szkoleniowych, które są bezpośrednio związane z technologiami STEP.
• Nie można finansować ogólnej infrastruktury edukacyjnej (np. uniwersalnych centrów kształcenia zawodowego) jako samodzielnego projektu w ramach priorytetów STEP.
• Koszty ogólne (np. część budynku, wyposażenie pomocnicze) mogą być kwalifikowalne jako element projektu, o ile są zgodne z zasadami konkretnego funduszu (np. EFRR, EFS+).
• Projekt powinien mieć wymiar ponadnarodowy — tj. oferować szkolenia dla kadry z Polski i innych państw UE, wspierając wdrażanie technologii jądrowych w skali europejskiej.

Tego typu inicjatywa wpisuje się w cel STEP dotyczący przeciwdziałania niedoborom kompetencji w sektorach strategicznych i może być traktowana jako „associated service” wspierająca wdrożenie technologii krytycznych.

Tak, surowce o znaczeniu krytycznym — w tym węgiel koksowy — mogą być objęte wsparciem w ramach programu STEP. Komisja Europejska potwierdza, że materiały krytyczne kwalifikują się do wsparcia, o ile projekt spełnia warunki STEP. Jednakże należy pamiętać, że ocena kwalifikowalności konkretnego projektu związanego z węglem koksowym może zależeć od zasad obowiązujących w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), w szczególności dotyczących wykluczeń związanych z paliwami kopalnymi. Komisja zaleca kontakt z właściwymi przedstawicielami Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) w celu oceny konkretnego przypadku. Warto również mieć na uwadze, że część wykluczeń dotyczących paliw kopalnych w EFRR jest obecnie przedmiotem przeglądu śródokresowego polityki spójności, co może wpłynąć na przyszłe możliwości wsparcia.

Tak, rozwój nowoczesnych technologii służących mapowaniu zasobów surowców krytycznych, w tym innowacyjnych metod eksploracji głębokich złóż, może być objęty wsparciem w ramach STEP. Tego typu działania wpisują się w cele programu, zwłaszcza w kontekście wzmacniania strategicznej autonomii Unii Europejskiej oraz ograniczania zależności od dostaw surowców z państw trzecich.

Tak, tego typu projekty mieszczą się w zakresie programu STEP. Inwestycje związane z rozpoczęciem lub rozbudową wydobycia surowców krytycznych, z wyłączeniem górnictwa głębokomorskiego, są uznawane za projekty strategiczne w rozumieniu Aktu o surowcach krytycznych (CRMA). Zgodnie z tym, mogą być automatycznie uznane za zgodne z celami STEP.

Tak, tego rodzaju projekty mieszczą się w zakresie programu STEP. Przetwarzanie surowców krytycznych, w tym działania zwiększające efektywność energetyczną, ograniczające emisje oraz rozwijające innowacyjne technologie, są zgodne z celami STEP — zwłaszcza w kontekście wzmacniania strategicznej autonomii UE i ograniczania zależności od państw trzecich.

Tak, tego rodzaju projekty mieszczą się w zakresie programu STEP. Recykling i odzysk surowców krytycznych są kluczowymi elementami strategii UE na rzecz ograniczenia zależności od dostaw z państw trzecich oraz budowania odporności łańcuchów dostaw.

Tak, tego rodzaju projekty mogą być objęte wsparciem w ramach STEP, pod warunkiem że rozpoczynają się od poziomu gotowości technologicznej TRL 4 lub wyższego, czyli dotyczą badań stosowanych, a nie badań podstawowych (TRL 1–3).

Nie każdy projekt dotyczący leków krytycznych automatycznie kwalifikuje się do wsparcia w ramach STEP. Aby projekt został uznany za zgodny z programem, musi:

• dotyczyć technologii z jednego z trzech sektorów STEP (cyfrowego, czystego i zasobooszczędnego lub biotechnologicznego),
• wpisywać się w cele STEP,
• spełniać co najmniej jeden z dwóch warunków STEP: wykazywać innowacyjność lub przyczyniać się do ograniczenia zależności strategicznych.

Leki krytyczne i ich substancje mogą być objęte STEP, jeśli znajdują się na orientacyjnej liście biotechnologii zawartej w wytycznych programu, w tym na liście leków krytycznych UE. Jeśli projekt spełnia powyższe kryteria, instytucja zarządzająca może samodzielnie ocenić jego zgodność z STEP.

Ogólnie rzecz biorąc, projekty dotyczące leków małocząsteczkowych nie są automatycznie kwalifikowalne w ramach STEP, chyba że lek znajduje się na unijnej liście leków krytycznych lub jest komponentem takiego leku. Kwalifikowalność zależy od spełnienia trzech warunków:

• Silnego powiązania z sektorem STEP, np. biotechnologiami — samo wykorzystanie narzędzi biotechnologicznych nie wystarcza.
• Wyraźnego wkładu w rozwój lub produkcję technologii STEP, a nie tylko w badania nad produktem końcowym.
• Spełnienia jednego z warunków STEP: innowacyjności lub ograniczenia strategicznych zależności UE — popartego solidnymi dowodami.

Jeśli projekt koncentruje się na samym leku, a nie na platformie biotechnologicznej, jego związek z sektorem STEP może być zbyt pośredni.

• Projekty zatrzymujące się na wczesnym etapie badań lub badań klinicznych nie są z zasady objęte STEP, chyba że są ściśle powiązane z rozwojem lub produkcją technologii biotechnologicznych.
• Badania kliniczne mogą być wspierane jako usługi towarzyszące, ale muszą być krytyczne i specyficzne dla rozwoju technologii STEP oraz wnosić komponent innowacyjny lub ograniczać zależności UE.

Jeśli projekt koncentruje się na rozwoju platformy biotechnologicznej, a lek małocząsteczkowy jest jej rezultatem — tzw. „wąska interpretacja” — może spełniać warunki STEP, zwłaszcza jeśli znajduje się na poziomie TRL 4–9. Jeśli lek znajduje się na liście leków krytycznych UE, może być uznany za projekt ograniczający zależności strategiczne, ale to nie gwarantuje automatycznej kwalifikowalności — konieczne jest wykazanie wpływu na poziomie UE.

Tak, taki projekt może być objęty wsparciem STEP, pod warunkiem że rozpoczyna się od poziomu TRL 4. W kontekście opracowywania nowych leków, TRL 4 oznacza zazwyczaj potwierdzenie koncepcji oraz bezpieczeństwa kandydata w warunkach laboratoryjnych lub na modelu zwierzęcym. Fazy badań klinicznych rozpoczynają się od TRL 5 (zakończona faza I badań klinicznych) i TRL 6 (przejście do fazy II). Choć STEP nie wspiera badań podstawowych (TRL 1–3), badania przedkliniczne mogą być objęte wsparciem jako usługi towarzyszące, o ile są krytyczne i specyficzne dla rozwoju technologii biotechnologicznej. Kluczowe jest, aby projekt wnosił komponent innowacyjny lub przyczyniał się do ograniczenia strategicznych zależności UE — zgodnie z warunkami STEP.

Tego typu projekt może być uznany za automatycznie istotny dla STEP, ponieważ dotyczy leku znajdującego się na unijnej liście leków krytycznych, która odzwierciedla systemowe słabości w łańcuchach dostaw UE. Jednak nie oznacza to automatycznej zgodności z warunkami STEP. Organ zarządzający nadal musi ocenić, czy projekt rzeczywiście przyczynia się do realizacji celów STEP, zwłaszcza w zakresie ograniczania zależności strategicznych. Sam fakt obecności leku na liście nie wystarcza — projekt musi wykazać, że:

• wzmacnia łańcuchy dostaw,
• minimalizuje ryzyko zakłóceń w dostępności,
• wnosi wartość dodaną (np. poprzez dywersyfikację źródeł, lokalizację produkcji w regionie o niskim pokryciu, zwiększenie zdolności UE do samodzielnej produkcji).

Przykładowo, projekt może wskazać, że obecnie X% danej substancji czynnej jest importowane spoza UE, a nowa instalacja pozwoli na pokrycie Y% zapotrzebowania wewnętrznego — co stanowi realne ograniczenie zależności.

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, projekt dotyczący substancji czynnej, która odpowiada wskazaniom i mechanizmowi działania leku z unijnej listy leków krytycznych, ale sama nie jest na tej liście, nie jest automatycznie uznawany za zgodny z celami STEP. Lista leków krytycznych UE jest przeglądana okresowo (ostatnia aktualizacja: grudzień 2024), co oznacza możliwość jej rozszerzenia w przyszłości. Jednak obecność leku o podobnym działaniu poza listą nie gwarantuje kwalifikowalności projektu w ramach STEP. Podobnie, projekty dotyczące leków, które nie znajdują się na liście, ale mają znaczenie dla rynku wewnętrznego UE — np. poprzez ograniczenie zależności od importu — nie są obecnie objęte bezpośrednim zakresem programu STEP. Może się zdarzyć, że dany lek spełnia kryteria krytyczności w jednym państwie członkowskim, ale nie w innych, co ogranicza jego uznanie na poziomie unijnym. Zobacz też: Pytania i odpowiedzi dotyczące unijnej listy leków krytycznych

Tak, projekt dotyczący elementów łańcucha wartości może kwalifikować się do wsparcia w ramach STEP, pod warunkiem że jest krytyczny i specyficzny dla rozwoju lub produkcji technologii STEP. W takim przypadku nie musi on samodzielnie spełniać warunku innowacyjności lub ograniczenia zależności strategicznych, jeśli te warunki spełnia technologia krytyczna, której rozwój lub produkcję wspiera. W przedstawionym przykładzie — usługi związane z pomieszczeniami czystymi dla produkcji półprzewodników — mogą one zostać objęte wsparciem STEP, o ile są wykorzystywane głównie w procesach rozwoju lub produkcji zaawansowanych technologii półprzewodnikowych, które są technologią STEP. Wytyczne STEP wskazują, że wzmacnianie łańcuchów wartości jest celem programu i może być realizowane przez projekty spełniające którykolwiek z dwóch warunków STEP: 1) wniesienie innowacyjnego komponentu na rynek wewnętrzny, 2) ograniczenie lub zapobieganie zależnościom strategicznym UE. Oznacza to, że wsparcie dla elementów łańcucha wartości nie jest ograniczone wyłącznie do projektów związanych z redukcją zależności — może również dotyczyć projektów wnoszących przełomowe rozwiązania o istotnym potencjale gospodarczym.

Większość wskazanych obszarów technologii lotniczych kwalifikuje się do wsparcia w ramach STEP. Technologie autonomicznych pojazdów załogowych i bezzałogowych — w tym powietrznych — są objęte kategorią „Robotyka i systemy autonomiczne” w sektorze cyfrowym. Obejmuje to m.in. technologie roju, precyzyjne systemy sterowane robotycznie, egzoszkielety oraz systemy wspierane sztuczną inteligencją.   Dodatkowo, technologie takie jak napędy wiatrowe i elektryczne dla transportu (w tym lotniczego), zrównoważone paliwa alternatywne dla lotnictwa, a także zaawansowane materiały, technologie produkcji i recyklingu są objęte kategorią „Czyste i zasobooszczędne technologie”.   Należy jednak pamiętać, że wsparcie w ramach STEP jest uzależnione od spełnienia jednego z warunków STEP — tj. wniesienia komponentu innowacyjnego lub ograniczenia strategicznych zależności UE — oraz nie obejmuje wdrażania lub instalacji technologii już dostępnych komercyjnie.

Tak, to podejście jest prawidłowe.

Rozporządzenie STEP nie zawiera szczegółowych przepisów prawnych ograniczających możliwość wspierania projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa kontrolowane przez podmioty z USA. Nie wprowadza również formalnych zakazów w tym zakresie. Jednakże, mając na uwadze nadrzędny cel STEP, jakim jest ograniczenie strategicznych zależności Unii Europejskiej, wsparcie dla takich przedsiębiorstw może podlegać szczegółowej ocenie i być ograniczane. Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do inspirowania się kryteriami selekcji stosowanymi w programach zarządzanych bezpośrednio przez KE, takich jak Horizon Europe czy Europejska Rada ds. Innowacji (EIC). Ostateczna decyzja o wsparciu danego projektu należy do właściwego organu zarządzającego, który odpowiada za wybór operacji spełniających warunki STEP. Wsparcie dla przedsiębiorstwa z kraju trzeciego może bowiem potencjalnie pogłębić zależność UE od podmiotów spoza Wspólnoty.

Rozporządzenie STEP wprowadza tzw. Pieczęć Suwerenności - STEP Seal, czyli znak jakości projektu przyznawany w konkursach zarządzanych centralnie przez Komisję Europejską.  Otrzymanie pieczęci potwierdza wysoką jakość projektu i jego kluczowe znaczenie dla UE w kontekście realizacji celów STEP. Celem przyznawania pieczęci jest ułatwienie projektom dostępu do finansowania w ramach programów zarządzanych na poziomie krajowym, w przypadku gdy projekt nie otrzyma finansowania w ramach programów zarządzanych przez KE np. w przypadku wyczerpania alokacji oraz ułatwia łączenie z dofinansowaniem ze środków dystrybuowanych na poziomie unijnym. Pieczęć Suwerenności (STEP Seal):

• przyznawana jest projektom przyczyniającym się do osiągania celów STEP, pod warunkiem że projekt został oceniony i spełnia minimalne wymogi jakościowe, w szczególności kryteria kwalifikowalności, wykluczenia i wyboru, określone w zaproszeniu do składania wniosków w ramach programu „Horyzont Europa”, Europejskiego Funduszu Obronnego, funduszu innowacyjnego, Programu UE dla zdrowia lub programu „Cyfrowa Europa” niezależnie od tego, czy projekt otrzymał finansowanie w ramach któregoś spośród tych instrumentów;
• przyznawana jest zgodnie ze szczegółowymi warunkami kwalifikowalności określonymi w zaproszeniach do składania wniosków w ramach odnośnych programów, co może wiązać się z ograniczeniami geograficznymi, jeżeli są one wskazane i przewidziane w odpowiednim akcie ustawodawczym regulującym dany program;
• powinna być używana jako znak jakości pomagający projektom przyciągnąć inwestycje publiczne i prywatne przez poświadczenie ich wkładu w osiąganie celów STEP;
• wpiera lepszy dostęp do finansowania unijnego, ułatwiając w szczególności finansowanie skumulowane lub łączone z kilku instrumentów unijnych;
• jest ważna przez okres realizacji projektu, w odniesieniu do którego została przyznana jednak traci ważność, jeśli projekt nie zostanie rozpoczęty w ciągu 5 lat od przyznania pieczęci lub zostanie przeniesiony poza UE.

Nie, przyznanie pieczęci suwerenności nie zwalnia państwa członkowskiego z obowiązku dokonania oceny zgodności projektu z zasadami EFRR lub EFS+. Choć instytucje zarządzające nie muszą przeprowadzać pełnej procedury wyboru, nadal muszą zweryfikować:

• Czy projekt mieści się w zakresie danego funduszu (EFRR/EFS+).
• Czy przyczynia się do realizacji celów programu operacyjnego.
• Czy spełnia wymogi określone w art. 73 ust. 2 lit. a), b) i g) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (RWP).

  Pieczęć suwerenności upraszcza proces, ale nie zastępuje obowiązków wynikających z przepisów funduszy strukturalnych.

Pieczęć Suwerenności STEP Seal umożliwia projektom wybranym w ramach pięciu bezpośrednio zarządzanych programów UE (EDF, Horyzont Europa, Cyfrowa Europa, EU4Health, Fundusz Innowacji) dostęp do finansowania skumulowanego z funduszy strukturalnych, takich jak EFRR i EFS+.   Oznacza to:

• Możliwość łączenia finansowania – Projekty mogą być wspierane jednocześnie przez program bezpośredni i fundusze strukturalne, o ile nie dochodzi do podwójnego deklarowania tych samych wydatków (zgodnie z art. 63 ust. 9 RWP).
• Proporcjonalne rozliczanie – Wydatki muszą być przypisane proporcjonalnie do każdego funduszu i programu, zgodnie z dokumentem określającym warunki wsparcia.
• Komplementarność – Aby zapewnić spójność między programami UE i krajowymi, projekt musi wpisywać się w cele programu operacyjnego EFRR/EFS+ oraz spełniać jego szczegółowe zasady.
• Bez zaproszeń do składania wniosków – Instytucje zarządzające mogą bezpośrednio przyznać finansowanie projektom z pieczęcią STEP, bez konieczności ogłaszania naborów, pod warunkiem spełnienia wymogów funduszy strukturalnych.

  Dzięki temu mechanizmowi możliwe jest efektywne wykorzystanie różnych źródeł finansowania UE przy zachowaniu przejrzystości i zgodności z zasadami rozliczeń.

Tak, pieczęć suwerenności STEP może zachować ważność również po przekształceniu organizacyjno-prawnym podmiotu, o ile zachowana zostaje tożsamość projektu oraz ciągłość prawna wnioskodawcy. W przypadku przekształcenia zgodnego z przepisami Kodeksu Spółek Handlowych, nowy podmiot powstały w wyniku transformacji prawnej przejmuje prawa i obowiązki poprzednika, co oznacza, że:

• Pieczęć suwerenności nadal odnosi się do projektu, który został oceniony i uznany przez Komisję Europejską.
• Instytucja zarządzająca krajowym programem (np. FENG) może uznać kwalifikowalność wnioskodawcy, jeśli przekształcenie nie narusza zasad naboru i dokumentacji konkursowej.
• Wnioskodawca powinien przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające sukcesję prawną oraz zachowanie integralności projektu.

W praktyce oznacza to, że zmiana formy prawnej nie wyklucza możliwości ubiegania się o wsparcie, pod warunkiem spełnienia kryteriów kwalifikowalności i przedstawienia wymaganych dowodów ciągłości.

Ocena dokonana przez Komisję Europejską w ramach programu Innovation Fund jest bardzo szczegółowa i obejmuje m.in. analizę budżetu, studium wykonalności, model finansowy oraz plan biznesowy. W związku z tym, projekty z Pieczęcią Suwerenności STEP mogą być traktowane jako już zweryfikowane pod kątem opłacalności. Jednak instytucje zarządzające programem krajowym (np. FENG) mają obowiązek sprawdzić, czy projekt:

• mieści się w zakresie priorytetu programu,
• spełnia krajowe wymogi legislacyjne,
• jest zgodny z zasadami kwalifikowalności wydatków.

Oznacza to, że choć pełna ponowna ocena ekonomiczna nie jest wymagana, instytucja krajowa może przeprowadzić uzupełniającą weryfikację zgodności projektu z krajowymi zasadami finansowania

Tak, możliwe jest obniżenie poziomu dofinansowania w ramach krajowego programu dla projektów STEP Seal, jeśli nie wszystkie koszty mogą zostać objęte pomocą publiczną. W takiej sytuacji instytucja zarządzająca może:

• dostosować poziom wsparcia do dostępnych instrumentów pomocy,
• wymagać aktualizacji modelu finansowego projektu,
• przeprowadzić ponowną ocenę opłacalności, jeśli zmiana zakresu finansowania wpływa istotnie na strukturę kosztów, przychody lub ryzyko projektu.

Celem takiej ponownej analizy jest zapewnienie, że projekt nadal pozostaje wykonalny i zgodny z celami programu, mimo zmniejszonego wsparcia

W przypadku pytań związanych z inicjatywą STEP warto skontaktować się z Krajowym Punktem Kontaktowym, którym jest Ministerstwo Rozwoju i Technologii Wydział Polityki Innowacyjnej. Jednostka ta odpowiada za udzielanie informacji zainteresowanym podmiotom oraz wspiera w zakresie zasad programu, możliwości finansowania i procesu aplikacyjnego. Masz pytania? Skontaktuj się mailowo: step@mrit.gov.pl

Platforma STEP zarządzana przez Komisję Europejską znajduje się tutaj.